Makkah: Panduan Bandar Paling Suci dalam Islam

Sejarah, kepentingan agama, geografi dan maklumat praktikal untuk pelawat

Kaabah di tengah-tengah Masjidil Haram, Masjid Agung Makkah — Kaabah, di tengah-tengah Masjidil Haram — Richard Mortel, Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Makkah ialah bandar paling suci dalam Islam, tempat kelahiran Nabi Muhammad SAW dan lokasi Kaabah, binaan yang dituju umat Islam seluruh dunia semasa solat. Ia terletak di rantau Hijaz, Arab Saudi bahagian barat, dan menjadi destinasi ibadah haji tahunan serta umrah yang boleh dilaksanakan sepanjang tahun.

Lokasi Makkah

Makkah terletak di sebuah lembah sempit di rantau Hijaz, Arab Saudi bahagian barat, kira-kira 70 km ke pedalaman dari bandar pelabuhan Jeddah di Laut Merah, pada ketinggian kira-kira 277 m. Menurut banci Saudi 2022, ia merupakan kawasan metropolitan ketiga terbesar di negara itu, dengan populasi kira-kira 2.4 juta — angka yang meningkat berkali ganda semasa musim haji dan Ramadan.

Fakta ringkas
Wilayah	Wilayah Makkah, Hijaz, Arab Saudi
Ketinggian	≈ 277 m di atas paras laut
Jarak dari Jeddah (lapangan terbang terdekat)	≈ 70 km
Jarak dari Madinah	≈ 340–400 km melalui jalan darat, bergantung laluan
Populasi metropolitan (banci 2022)	≈ 2.4 juta

Mengapa Makkah disucikan

Di tengah-tengah Masjidil Haram (Masjid Agung) berdiri Kaabah, binaan berbentuk kiub yang menjadi kiblat — arah yang dituju seluruh umat Islam semasa menunaikan solat lima waktu, di mana sahaja mereka berada di dunia. Menurut tradisi Islam, Kaabah dibina, atau dibina semula, oleh Nabi Ibrahim dan puteranya Ismail; ini merupakan kepercayaan agama, bukan dakwaan yang boleh disahkan secara sejarah secara bebas. Berhampiran Kaabah terdapat Hajarul Aswad yang tertanam di sudut timurnya, Maqam Ibrahim, dan telaga Zamzam. Makkah juga merupakan tempat kelahiran Nabi Muhammad SAW (lahir sekitar tahun 570 M) dan, menurut tradisi Islam, tempat baginda menerima wahyu al-Quran pertama di Gua Hira di Jabal al-Nour berhampiran pada tahun 610 M.

Jabal al-Nour, gunung di luar Makkah yang secara tradisional dikaitkan dengan Gua Hira — Jabal al-Nour, di pinggir bandar Makkah — Wal N., Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Sejarah ringkas Makkah

Sejarah Makkah yang terdokumentasi tertumpu kepada perkembangan Masjidil Haram di sekeliling Kaabah. Masjid ini dikelilingi tembok pada zaman Khalifah Umar pada pertengahan abad ke-7 dan telah beberapa kali diperluaskan sejak itu — yang paling ketara pada zaman Abbasiyah abad ke-8, Uthmaniyah abad ke-17, dan pemerintah Saudi sejak 1950-an. Bandar ini beberapa kali bertukar kuasa politik sepanjang beberapa abad — termasuk pemerintahan Umayyah, Abbasiyah dan Uthmaniyah — sebelum digabungkan ke dalam Kerajaan Arab Saudi pada 1924/1925. Ini merupakan garis masa ringkas; angka daripada sumber tunggal (kehadiran, kapasiti) harus dianggap anggaran melainkan sumber rasmi semasa dipetik.

Pemandangan panorama Masjidil Haram, Masjid Agung Makkah — Masjidil Haram, Masjid Agung yang mengelilingi Kaabah — Bluemangoa2z, Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Tempoh	Peristiwa
± 570 M	Tarikh tradisional kelahiran Nabi Muhammad SAW di Makkah.
610 M	Menurut tradisi Islam, wahyu al-Quran pertama di Gua Hira, Jabal al-Nour.
622 M	Nabi Muhammad SAW dan pengikutnya berhijrah ke Madinah.
± 630 M	Makkah berada di bawah pemerintahan Islam; Kaabah dikhususkan semula hanya untuk penyembahan kepada Allah.
Pertengahan abad ke-7	Khalifah Umar memerintahkan pembinaan tembok pertama di sekeliling Kaabah, menjadikan Masjidil Haram sebuah masjid bersempadan jelas.
Abad ke-8	Khalifah Abbasiyah al-Mahdi dan al-Hadi melaksanakan pengembangan masjid terbesar sebelum era Saudi.
1517–1917	Makkah ditadbir di bawah kedaulatan Uthmaniyah, dengan pemerintahan Syarif tempatan secara berkala.
1924/1925	Makkah digabungkan ke dalam apa yang kemudiannya menjadi Kerajaan Arab Saudi (1932).
1950-an–kini	Pengembangan besar-besaran Masjidil Haram oleh kerajaan Saudi secara berterusan untuk menampung bilangan jemaah yang semakin meningkat.

Ke Makkah dan bergerak di dalamnya

Makkah tidak mempunyai lapangan terbang antarabangsa sendiri; kebanyakan pelawat tiba melalui Lapangan Terbang Antarabangsa King Abdulaziz di Jeddah (kira-kira 70 km), yang mempunyai terminal khas haji, atau melalui Taif. Kereta api laju Haramain menghubungkan Jeddah, Makkah dan Madinah. Di dalam bandar, teksi, aplikasi tempahan perjalanan dan bas ulang-alik memberi perkhidmatan kepada hotel dan kawasan Haram; semasa musim haji dan kemuncak Ramadan, akses jalan raya diuruskan dengan ketat dan banyak jalan di sekitar Haram dikhaskan untuk pejalan kaki.

Kompleks menara jam Abraj Al Bait di sebelah Masjidil Haram di Makkah — Menara jam Abraj Al Bait, di sebelah Masjidil Haram — Yasser Bakhsh, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Orientasi: kawasan-kawasan di Makkah

Kebanyakan aktiviti pelawat tertumpu di kawasan yang terus mengelilingi Masjidil Haram: Ajyad dan Misfalah di selatan, paling hampir dengan masjid, serta Aziziyah beberapa kilometer lagi, dihubungkan ke pusat bandar melalui bas ulang-alik — pilihan penginapan yang lebih menjimatkan. Kompleks Abraj Al Bait dengan menara jamnya yang ikonik terletak betul-betul di sebelah Haram dan menempatkan beberapa hotel dengan pemandangan terus ke Kaabah.

Soalan lazim

Bolehkah bukan Islam melawat Makkah?

Tidak. Di bawah undang-undang Saudi, bukan Islam sama sekali tidak dibenarkan memasuki bandar Makkah — ini dikuatkuasakan di pusat pemeriksaan pada setiap jalan menuju bandar tersebut. Sekatan ini hanya terpakai kepada bandar Makkah, bukan Jeddah atau bahagian lain Arab Saudi.

Apakah perbezaan antara melawat untuk haji, umrah, atau bukan kedua-duanya?

Haji ialah ibadah tahunan pada tarikh tetap yang wajib bagi umat Islam yang berkemampuan sekali seumur hidup. Umrah pula ibadah yang lebih singkat dan boleh dilaksanakan pada bila-bila masa sepanjang tahun. Akses ke bandar Makkah itu sendiri tetap terhad kepada umat Islam, tanpa mengira sama ada ibadah rasmi sedang dilaksanakan.

Apakah lapangan terbang terdekat dengan Makkah?

Lapangan Terbang Antarabangsa King Abdulaziz di Jeddah, kira-kira 70 km, merupakan pintu masuk utama dan mempunyai Terminal Haji khas. Lapangan Terbang Antarabangsa Taif ialah pilihan sekunder.

Bilakah masa terbaik untuk melawat?

Bergantung kepada tujuan lawatan anda: haji berlangsung pada tarikh tetap dalam kalendar Islam yang berubah setiap tahun Masihi; Ramadan ialah tempoh yang amat sibuk untuk umrah; di luar musim puncak ini, Makkah umumnya lebih tenang dan ketersediaan hotel lebih mudah.

Notis penting: Halaman ini mengandungi maklumat destinasi am, bukan panduan rasmi ibadah haji/umrah. Untuk keperluan permit haji/umrah, peraturan visa dan prosedur kemasukan semasa, sentiasa semak platform Nusuk atau Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi secara terus sebelum menempuh perjalanan.

Lihat hotel Makkah

Sumber & bacaan lanjut

Kandungan disahkan: 23 September 2026